Waarde versus prijs van een onderneming
“Wat is mijn bedrijf waard?” en “wat kan ik ervoor krijgen?” lijken dezelfde vraag, maar zijn dat bedrijfseconomisch niet.
De waarde van een onderneming wordt bepaald aan de hand van economische uitgangspunten over toekomstige prestaties en risico’s. De prijs ontstaat uiteindelijk in een concrete transactie tussen koper en verkoper. Daardoor kan een onderneming een goed onderbouwde economische waarde hebben, terwijl een specifieke koper bereid is meer of juist minder te betalen. Om een bedrijfsovername goed te begrijpen, is het daarom belangrijk onderscheid te maken tussen ondernemingswaarde, aandelenwaarde en transactieprijs.
Wat is ondernemingswaarde?
De ondernemingswaarde betreft de economische waarde van de bedrijfsactiviteiten onafhankelijk van de wijze waarop deze activiteiten zijn gefinancierd. Die waarde is gebaseerd op verwachtingen over de toekomstige financiële prestaties van de onderneming en de risico’s die daarbij horen Historische resultaten spelen daarbij een belangrijke rol omdat ze inzicht geven in de prestaties uit het verleden. Ze zijn echter geen garantie voor toekomstige resultaten.
Voor een waardering moet daarom worden gekeken naar de structurele verdiencapaciteit van de onderneming. Hoe ontwikkelen omzet en marges zich? Welke investeringen zijn nodig? Hoeveel werkkapitaal vraagt de onderneming? Hoe afhankelijk is het bedrijf van klanten, medewerkers of de eigenaar? Welke risico’s kunnen toekomstige kasstromen beïnvloeden?
De waarde is daarmee geen simpel veelvoud van één winstcijfer, maar de uitkomst van een bedrijfseconomische analyse. Het begrijp ondernemingswaarde wordt vaak gebruikt bij bedrijfsovernames omdat koper en verkoper eerst overeenstemming kunnen bereiken over de waarde van de operationele onderneming. Daarmee staat echter nog niet automatisch vast welk bedrag de verkoper uiteindelijk voor de aandelen ontvangt. Om van ondernemingswaarde naar aandelenwaarde te komen, moeten relevante financierings- en kasposities worden beoordeeld. Dat onderscheid is belangrijk omdat ondernemingen op dezelfde operationele waarde kunnen uitkomen, maar een verschillende financieringspositie kunnen hebben.
Wat is aandelenwaarde?
De aandelenwaarde is de waarde die uiteindelijk aan de aandelen van de onderneming kan worden toegerekend. De overgang van ondernemingswaarde naar aandelenwaarde kan worden beïnvloed door onder meer rentedragende schulden, leaseverplichtingen, liquide middelen en andere financiële posities die binnen de specifieke transactie relevant zijn. Ook afspraken over het benodigde normale werkkapitaal spelen hier een rol. Dat maakt het belangrijk dat partijen niet uitsluitend overeenstemming bereiken over een bedrag, maar ook over de definitie daarvan. Wanneer een koper spreekt over een bepaalde ondernemingswaarde en de verkoper dat bedrag interpreteert als directe opbrengst voor zijn aandelen, kunnen verwachtingen sterk uiteenlopen.Heldere definities aan het begin van onderhandelingen voorkomen veel onduidelijkheid later in het proces.
Waarom kan de prijs hoger zijn dan de waarde?
Een specifieke koper kan bereid zijn meer te betalen dan de waarde die vanuit een zelfstandige voortzetting van de onderneming wordt berekend. Dat kan bijvoorbeeld samenhangen met verwacht synergievoordelen. Een koper kan mogelijk kosten besparen, klanten combineren, capaciteit beter benutten, nieuwe markten betreden of bepaalde bedrijfsonderdelen integreren. Daardoor kan dezelfde onderneming voor deze koper economisch aantrekkelijker zijn dan voor een andere partij. Ook strategische belangen kunnen invloed hebben. Een onderneming kan voor een koper bijvoorbeeld belangrijk zijn vanwege marktpositie, technologie, medewerkers of toegang tot bepaalde klanten. Die voordelen leiden niet automatisch tot hogere opbrengst voor de verkoper. De uiteindelijke verdeling van de waarde van dergelijke voordelen tussen koper en verkoper vindt plaats in de onderhandelingen.
Waarom kan de prijs lager zijn dan de waarde?
Het omgekeerde kan eveneens voorkomen. Een onderneming kan op basis van een waardering een bepaalde economische waarde vertegenwoordigen, terwijl geen koper bereid is die waarde te betalen. Dat kan samenhangen met marktomstandigheden, beperkte financieringsmogelijkheden, risico’s die kopers anders beoordelen of een beperkte belangstelling voor de onderneming. Ook de onderhandelingspositie speelt een rol. Een ondernemer die onder tijdsdruk moet verkopen, kan minder ruimte hebben om alternatieve kopers te zoeken. Een verkoopproces met meerdere serieuze kandidaten kan juist tot een andere prijsvorming leiden.
Een waardering is geen garantie dat de een koper zich daadwerkelijk aandient om die prijs te betalen. Naast de hoogte van de prijs is ook de manier waarop deze wordt betaald belangrijk.
Stel dat twee kopers op papier dezelfde totale prijs bieden. De ene koper betaalt het bedrag volledig bij overdracht, terwijl bij de andere koper een deel afhankelijk is van toekomstige prestaties. Voor de verkoper zijn dat economisch geen gelijkwaardige biedingen.
Bij uitgestelde betalingen, verkopersfinanciering of resultaat gerelateerde betalingen speelt immers ook toekomstig risico. Daarom moet bij vergelijking van biedingen niet alleen naar de nominale koopprijs worden gekeken. Betalingsmoment, voorwaarden, zekerheden en afhankelijkheden bepalen mede wat een transactie economisch voor de verkoper betekent.
Waarde is ook afhankelijk van het perspectief
De relevante waarde van een onderneming hoeft niet voor iedere partij of situatie gelijk te zijn. Een waardering voor een voorgenomen verkoop heeft een andere context dan een waardering bij werknemersparticipatie of een aandeelhoudersgeschil.
De economische uitgangspunten moeten daarom aansluiten bij het gehanteerde perspectief. Dat betekent niet dat waardering willekeurig is. Integendeel: uitgangspunten moeten juist expliciet, consistent en bedrijfseconomisch onderbouwd zijn. Maar wie alleen vraagt “wat is mijn bedrijf waard?” zonder daarbij de context te noemen, stelt nog geen volledige vraag.
Een hogere waarde betekent niet automatisch een hogere verkoopprijs
Ondernemers kunnen voorafgaand aan verkoop werken aan factoren die de waarde van hun onderneming ondersteunen. Betere overdraagbaarheid, sterkere kasstromen, lagere afhankelijkheid van de ondernemer of betere managementinformatie kunnen bedrijfseconomisch relevant zijn. Toch blijft de uiteindelijke prijs afhankelijk van de onderhandelingspositie tussen koper en verkoper.
Het doel van een bedrijfswaardering is daarom niet een zo hoog mogelijk bedrag te produceren, maar inzicht te geven in een verdedigbare economische waarde en de factoren die deze waarde bepalen. Dat inzicht geeft de ondernemer een beter basis voor zijn beslissingen en onderhandelingen.
Wilt u weten welke economische waarde uw onderneming vertegenwoordigt en hoe die waarde zich verhoudt tot een mogelijke verkoopprijs? Een bedrijfswaardering kan helpen om de verschillende waardebegrippen en de belangrijkste waardedrijvers helder in kaart te brengen.
Wilt u direct in gesprek met een specialist? Bel 085 0604 700 voor een kennismaking of plan een afspraak in.
